Dat was het verhaal waarmee mijn zoektocht begon.
Volgens de familieoverlevering zou mijn opa met zijn gezin tijdens de oorlog op transport zijn gezet naar Mauthausen. Daar aangekomen zou een bevriende kapo hem hebben herkend en dankzij zijn Amerikaanse paspoort zou het gezin uiteindelijk zijn doorgestuurd naar Vittel in Frankrijk.
Een indrukwekkend verhaal.
Alleen bleek het niet waar te zijn.
Toen ik archieven begon door te spitten, documenten opvroeg en gesprekken voerde met onderzoekers en archivarissen, viel het verhaal stukje voor stukje uit elkaar.
Er heeft nooit een transport tussen Mauthausen en Vittel plaatsgevonden.
Sterker nog: inmiddels heb ik de originele transportlijst gevonden van de trein die mijn familie rechtstreeks van Westerbork naar Vittel bracht. Een transportlijst met 75 namen erop. Later volgde zelfs de boeking met factuur bij een reisbureau voor dit transport.
Maar daarmee verdwenen de vragen niet. Ze werden juist groter. Want wat als het verhaal niet klopt…
Waarom werd mijn familie dan wél naar Vittel gestuurd?
Waarom kwamen mijn grootouders vanuit de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam met drie kleine kinderen eerst terecht in strafbarak 67 van Westerbork?
Waarom werd mijn vader als peuter van nog geen 2 jaar gescheiden van zijn ouders?
En wat was uiteindelijk hun redding? Waarom naar Vittel?
Toch dat Amerikaanse paspoort? (Wat overigens heel lang alleen op papier leek te bestaan)
De Calmeyer-procedure waar ik later een dossier over vond met mijn familienaam?
Of een combinatie van een allebei?
Hoe meer documenten ik vind, hoe duidelijker het wordt dat familieverhalen niet altijd waar zijn. Maar ze zijn vaak een herinnering aan wat mensen dachten dat er gebeurd is, of het is het verhaal geworden wat ze naar buiten hebben willen brengen. Is hier wellicht sprake van survivor’s guilt?
De werkelijkheid blijkt meestal ingewikkelder. En soms veel interessanter.
Wat begon als een zoektocht naar antwoorden, verandert steeds meer in een zoektocht naar de juiste vragen.